İnternet Okur Yazarlığı Şimdi Daha Önemli

Diğer, Haber, İnternet Comments Off

Kanada’nın önemli yükseköğrenim kurumlarından Carleton University İletişim ve Medya Çalışmaları, Gazetecilik, Medya Üretimi ve Tasarımı Fakültesi’nde araştırmalar yapan akademisyenlerin 2020 yılı Eylül ayında yayınladığı araştırma neticesine göre Pandemi döneminde internetteki bilgi kirliliğinin hiç olmadığı kadar arttığı iddia edildi.

Söz konusu üniversite yayınladığı çalışmada; “covid-19 salgını nedeni ile insanların evine kapanması, internet kullanım oranını arttırdı. Özellikle salgın döneminde alınan tedbirler neticesi işlerini kaybeden kişiler, ek gelir veya ana gelir olarak internetten kazanç elde etmeyi hedefledi. Elinde küçük sermayesi olan girişimciler ise blog ve haber sitesi açarak reklam gelirinden para kazanmayı amaçlıyorlar. Bu nedenle hiçbir yazarlı tecrübesi olmadan açılan bloglar ve hiçbir gazetecilik deneyimi olmadan yayına alınan haber siteleri sayısında artış oldu. Bu sebeplerden mütevellit, internette bilgi kirliliği oluştu” tespitlerine yer verdi.

Peki gerçekten Carleton University’nin bu iddiaları ülkemizde de geçerli mi? İnternetteki bilgi kirliliğinden Türkiye’de nasibini aldı mı? Bu soruların cevabına yazımızın devamında ulaşabileceksiniz.

“Savaş Çıktı”, Kaynak: Twitter

Türk internetindeki bilgi kirliliğini irdelemek için sektördeki bir haber sitesi ile karşılıklı fikir alışverişinde bulunmak istedik ve haber 24 sitesi imtiyaz sahibi Sayın Hilmi Berkay Keskin’e ulaştık. Kendisi görüşme talebimizi kabul etti ve Skype üzerinden aşağıda yer verdiğimiz röportajı gerçekleştirdik.

Türkçe Edu Blog: TEB

Hilmi Berkay Keskin: HBK

 

TEB: Sayın Keskin Merhaba. Röportaj talebimizi kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Size Hilmi Bey ya da Berkay Bey diye hitap edebilir miyiz?

HBK: Merhabalar. Rica ederim. Ülkenin en çok okunan haber sitelerinden birini yönetiyoruz. Meselemiz insanlara doğru bilgiyi en kısa zamanda ulaştırabilmek. Bu amaç doğrultusunda gelen tüm talepleri imkanlar ölçüsünde kabul ediyoruz. Bu arada, istediğiniz adımla hitap edebilirsiniz.

TEB: Konuya hızlı bir giriş yapmak gerekirse, internet gerçekten bilgi çöplüğüne döndü mü?

HBK: Hızlı bir cevap vermek gerekirse, neredeyse Türkçe yayın yapan internet sitelerinde doğru bilgiye ulaşmanın imkanı kalmadı. Özellikle pandemi döneminde bu durum iyice içinden çıkılamaz bir hal aldı.

TEB: Neden özellikle pandemi döneminde bir artış oldu?

HBK: Şöyle izah edeyim. Bir web sitesini teknik anlamda canlıya alma (yayınlamak) için ihtiyacınız olan üç temel kalem vardır. Bunlardan ilki alan adı olarak bilinen domain, diğeri barındırma hizmeti olarak bilinen hosting, sonuncusu ise sitede kullanacağınız yazılım olan script şeklindedir. Bir domain ve bir hosting için 200 Lira toparlayan herkes web sitesi açabilir. Çünkü profesyonel bir iş yapmayacaksanız, ziyaretçilerinizin güvenliğini düşünmüyorsanız, script olarak tabir edilen yazılım için para ödemenize gerek yok. 200 Lira sermaye de ulaşılabilir bir rakam. Pandemi sürecinde eve kapanmak zorunda olan birçok kişi para kazanma ya da hobi amacı güderek blog ve haber sitesi açtı. İşin kötüsü haber sitesi açanların birçoğu gazeteci değil, sağlık sitesi açanlar arasında tıp bilgisine sahip kimse yok… Çeşitli platformlarda tanesine 3 Lira vererek “makale” adı verdikleri ne olduğu belirsiz içerikleri satın alıyorlar ve bunları yayınlıyorlar. Vazgeçtim ziyaretçi güvenliğinden falan, tedavi metodu sunan sağlık siteleri var. Artışın sebebi kısaca budur.

TEB: Tam iki defa “ziyaretçi güvenliği” dediniz. Buradaki sorun tam olarak nedir? Açabilir misiniz?

HBK: Elbette açayım. Ücretsiz olarak ineternette dağıtılan yazılımların birçoğu, ilgili siteyi ziyaret edenlerin bilgisayarlarını ele geçirmek için ücretsizdir. Yani siz ne olduğu belli olmayan bir siteye tıkladığınızda, sisteminiz üçüncü şahısların eline geçebilir. Böyle birçok örnek var. Kısacası internette herhangi bir yazılım ücretsiz ise aslında ürün o ücretsiz yazılım değil de ziyaretçilerinizdir.

TEB: Bilgi kirliliğine dönmek gerekirse, bu durumu somut örneklerle anlatabilir misiniz?

HBK: Haber 24 ve bizim ciddiyetimizde olan siteler haber ajansları ile çalışırlar. Bir ajanstan verilen haberi hem diğer ajanslardan, hem de kendi kaynaklarından teyit ederler. Sizin birkaç satırdan ibaret olarak gördüğünüz son dakika haberleri bile en az 2-3 ajanstan doğrulanmıştır. Bazen haber için ajans doğrulaması yetmez. Örneğin bir bürokratın istifa haberi yayınlanmadan evvel Ankara kulislerindeki kişisel haber kaynaklarımızdan da doğrulatırız. Bir yanda bu ciddiyetle çalışan haber siteleri ve haber emekçileri, diğer yandan Twitter’dan gördüğü bir içeriği kaynak kabul ederek doğrulanmamış bilgiler veren haber siteleri… Şimdi bilgi kirliliği nasıl olmasın? Twitter’da ilgili iddiayı ortaya atan kişinin ulusal bir haber ağı mı var?

TEB: Daha iyi anlıyorum. Bazı sitelerde aboneliği olmamasına rağmen haber ajanslarından gelen bilgileri yayınlıyor. Onlar için ne söylemek istersiniz?

HBK: Haklarında hayırlısı olsun diyorum. FSEK (Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu) uyarınca ciddi bir suç işlemekteler. Üstelik internet üzerinde anonim olmak da eskisi kadar kolay değil. Yani eninde sonunda bulunup yüzbinlerce Lira tazminat ödemek zorunda kalıyorlar. “Bana bir şey olmaz, herkes yapıyor” diye sektöre giren kişiler yıllarını doldurmadan altı haneli cezalarla karşı karşıya kalıyorlar. Yazık günah… Bu uğurda geleceğini ipotek altına alan, ayda beş yüz Lira kazanmak için bir ömür çalışsa ödeyemeyeceği cezalar altına girenler var.

TEB: Berkay Bey çok fazla vaktinizi almak istemiyoruz. İnternet üzerinden doğru bilgiye erişmek isteyen kişilere ne öneriyorsunuz?

HBK: İçeriği kullanıcı tarafından oluşturulan içeriklere dikkat etmelerini öneriyorum. Forum sitelerinde, sözlük sitelerinde, soru cevap sitelerinde var olan bilgilerin yanlış olma ihtimali çok yüksek ve bu mecralar maniple edilebilir. Neticede bu mecraların sahipleri içerikleri denetlemiyorlar. Kullanıcı tarafından oluşturulan en güvenilir sitelerden biri Wikipedia’da bile bir sürü yalan yanlış bilgi var. Bu sebeple en doğru ve temiz bilgiye yine bir otorite tarafından denetlenen haber sitelerinden erişilebileceğinin altını çizmek istiyorum. Ebeveynlerin de çocuklarını internet okur yazarlığı hakkında bilgilendirmesini tavsiye ediyorum. Zira bu işte okullardaki müfredat istenilen seviyede değil.

Sayın Hilmi Berkay Keskin’e açıklamaları ve ayırdığı vakit için tekrar teşekkür ederiz.

Author

Search

Back to Top

Skip to toolbar